UPS Odalarında Yangın Riski
UPS odaları; yüksek kapasiteli batarya bankaları (VRLA veya lityum iyon), statik invertörler ve elektronik denetim birimleri barındırır. Bu bileşenler üç temel yangın riski oluşturur:
- VRLA/AGM batarya yangını: Aşırı şarj veya hücre arızası nedeniyle gaz ve ısı salınımı.
- Lityum iyon batarya yangını: Termal kaçak — yeniden tutuşma riski ile en tehlikeli batarya yangın türü.
- Elektrik/elektronik yangını: İnvertör ve güç elektroniği bileşenlerindeki arızalar.
Önerilen Çözüm
UPS odalarında öncelikli çözüm FM200 veya Novec 1230 gazlı söndürme sistemidir. Bunlara ek olarak:
- Lityum iyon batarya varsa termal kamera ve gaz (HF) sensörleriyle erken uyarı sistemi kurulması önerilir.
- Pano içleri için pano içi söndürme veya aerosol üniteleri entegre edilebilir.
Tasarım Detayları
- Mahal hacmi hesabı: UPS kabinetlerinin, batarya raflarının ve boş hacimlerin ağırlıklı ortalaması alınır.
- Raised floor varsa alt plenom ayrı korunur.
- Algılama: Çift bölge (çapraz bölge) onay mekanizması, yanlış boşaltımı önler.
- Yıllık oda sızdırmazlık testi (door fan test) zorunludur.
Kurulum, Montaj, Bakım ve Gaz Dolumu
Fenix Yangın, UPS odaları için projelendirmeden devreye almaya anahtar teslim yangın sistemleri kurulum hizmeti ve akü dizilimlerine uygun hassas mekanik montaj sunar. Sistem devreye girdikten sonra periyodik yangın sistemleri bakım hizmeti ile acil durumlarda gaz dolum hizmeti (FM200 veya Novec 1230 dolumu) uzman ekiplerimizce sağlanır. Kesintisiz güç sistemlerinin korunmasız kalmaması kritiktir.
UPS ve Batarya Odalarında Mühendislik ve Söndürme Dinamikleri
Kesintisiz Güç Kaynakları (UPS), modern veri merkezleri, hastaneler, finans kuruluşları ve endüstriyel tesislerin kalbidir. Şebeke enerjisi kesildiğinde saniyeler içinde devreye girerek hayati operasyonların sürmesini sağlar. Ancak bünyesinde barındırdığı yüzlerce amperlik doğru akım (DC) batarya dizileri, yüksek gerilimli bara hatları ve ısı üreten invertör güç modülleri, UPS odalarını tesisin yangın açısından en riskli hacimlerinden biri haline getirir.
UPS yangınlarının yönetiminde üç temel mühendislik kuralı esastır:
- 10 Saniyede Kesintisiz Deşarj: NFPA 2001 ve TS EN 15004-1 normlarına göre gazlı söndürme ajanı oda içine maksimum 10 saniye içinde homojen olarak dağıtılmalıdır. Yangının kablo kanallarına ve bitişik batarya hücrelerine sıçraması ancak bu hızla engellenebilir. Projelendirme detayları için server odası yangın söndürme çözümlerimize bakabilirsiniz.
- Sıfır İletkenlik ve Dielektrik Koruma: Söndürme gazının elektrik yalıtkanlığı kritik önem taşır. FM-200 gazlı söndürme ve Novec 1230 gazlı söndürme ajanları yüksek dielektrik dayanımları sayesinde panolarda ark ve kısa devre oluşturmaz.
- Akü Termal Kaçak Yönetimi: Yeni nesil Li-ion akülerde kimyasal reaksiyonu kontrol altına almak için lityum batarya yangın söndürme sistemleri ve özel termal algılama teknolojileri uygulanmalıdır.
UPS Odası Yangın Güvenliği Sık Sorulan Sorular
Su elektriği ileterek personele ölümcül elektrik şoku tehlikesi yaratır ve UPS panolarında kısa devre patlamalarına neden olur. ABC kuru kimyevi toz ise elektronik devre kartlarının üzerine yapışarak korozyona yol açar ve milyonlarca liralık invertör modüllerini kalıcı olarak bozar. Bu nedenle yalnızca sıfır kalıntı bırakan ve dielektrik yalıtımı tam olan FM-200 veya Novec 1230 temiz gazlı söndürücüler kullanılır.
Kurşun-asit (VRLA) akülerin şarj döngüsü sırasında ortama hidrojen gazı salınabilir. Hidrojen konsantrasyonu %4 LEL sınırına ulaştığında patlayıcı atmosfer oluşur. Bu nedenle UPS akü odalarında ex-proof hidrojen algılama sensörleri, otomatik emiş fanları ve yangın anında havalandırmayı kapatıp gazı içeri hapseden sızdırmaz yangın damperleri birlikte projelendirilir.
Evet. Temiz gazlar (FM-200 ve Novec 1230) 100.000 Volta kadar dielektrik dirence sahiptir. Sistem devreye girdiğinde UPS sisteminin çalışması ve kritik yüklere (server, ameliyathane vb.) kesintisiz enerji vermesi devam ederken gaz odaya güvenle boşalır ve alevi 10 saniyede söndürür.
Lityum iyon bataryalar termal kaçak (thermal runaway) riskine sahiptir ve yanarken kendi oksijenini kimyasal olarak üretebilir. Bu sebeple standart duman dedektörlerinin yanı sıra erken evrede elektrolit gazını (VOC/HF) tespit eden hava çekmeli VESDA dedektörleri, termal kamera izleme ve modül seviyesinde gazlı erken baskılama sistemleri entegre edilmelidir.
Kaynaklar ve Standartlar
| Standart / Norm | Kurum | Kapsam ve Zorunluluk | Resmi Standart Bağlantısı |
|---|---|---|---|
| NFPA 855 | NFPA (ABD) | Standard for the Installation of Stationary Energy Storage Systems (ESS) | NFPA 855 Standardı |
| NFPA 2001 | NFPA (ABD) | Clean Agent Fire Extinguishing Systems (UPS ve Batarya Odası Koruma) | NFPA 2001 Standardı |
| IEC 62619 | IEC | Endüstriyel Lityum İyon Bataryalar Güvenlik Gereksinimleri | IEC Standart Portalı |
| BYKHY Madde 60 | Resmî Gazete | Trafo, Jeneratör ve Akü Odaları Yangın Güvenliği Kriterleri | Mevzuat Bilgi Sistemi |